Logo Fotoacademie
ENGLogin studenten
Direct inschrijven

© Ruud de Jong

'De waarheid is al eens eerder langsgekomen en het blijft voor fotografen een te interessant fenomeen om daar niet wat vaker aandacht aan te besteden.
Allereerst is daar het begrip op zich. Je kunt je de vraag stellen of een fotografisch beeld een waarheid, de waarheid, een werkelijkheid of een construct van die werkelijkheid dan wel een vertaling van de werkelijkheid is en ik denk dat er nog veel meer vragen gesteld kunnen worden over wat die foto, om nog maar te zwijgen over een serie foto’s, vertelt.
Deze vraag is natuurlijk niet nieuw en speelt al vanaf het begin van de fotografie. Toen de fotografie nog in de kinderschoenen stond schamperden de cynici dat het vastleggen van de werkelijkheid in zwart-wit op zijn minst discutabel was en de kwaliteit van het materiaal hielp ook al niet mee. Alleen zwaar onderbelichte opnames, bijvoorbeeld, lieten een blauwe lucht met wolken zien zoals wij die als mens kunnen waarnemen. En dat is overigens ook zo’n woord: waarnemen.
Het gaat mij trouwens niet alleen over het vastleggen van een handeling dan wel gebeurtenis of situatie. Er zijn portretfotografen die beweren dat ze iemand zó hebben gefotografeerd zoals die persoon werkelijk is. Koos Breukel maakt daar in een recent interview in het Volkskrant Magazine terecht korte metten mee.
Sommigen benaderen het waarheidsbegrip (om het zo maar even te noemen) meer filosofisch door de foto een ‘afbeelding van de werkelijkheid’ te noemen, dus nooit de werkelijkheid zelf. Semantiek natuurlijk, maar wel iets om als fotograaf eens over na te denken, al is het maar een keer in je leven.
De echte werkelijkheid wordt overigens steeds meer in cijfers weergegeven, kijk naar bijvoorbeeld de discussie over het klimaatakkoord. Voor- en tegenstanders bestrijden elkaar met getallen. De pure waarneming, gekoppeld aan de herinnering, dreigt het af te leggen tegen rapporten met cijfers. Natuurlijk, een herinnering is niet meetbaar, maar wel op te roepen als je oude foto’s en films bekijkt, maar ja, was dat wel waar.
En die werkelijkheid kan rauw zijn, van rivieren rond Jakarta waarvan het water niet meer te zien is door al het plastic dat erin drijft, tot onlangs het rauwe verhaal op Instagram van reality (nog zo’n woord) ster Kendall Jenner, dat uiteindelijk een schaamteloze reclame voor een cosmeticaproduct bleek te zijn, verpakt in plastic.'