Logo Fotoacademie
ENGLogin studenten
Direct inschrijven

© Ruud de Jong

Ik ben in de ban van Harari. Nog niet in zijn laatste boek begonnen en Homo Deus ligt ook nog klaar, alhoewel ik al met een schuin oog enkele stukjes heb gelezen. Het gaat hier om zijn eersteling, Sapiens, uit 2012.
Het boek is ongeschikt voor dogmatici in religieuze zin, dus wees gewaarschuwd, een ‘open mind’ is een vereiste.
Harari beschrijft op zeer leesbare wijze hoe alles zo gekomen is met de huidige mens, de redenen voor onze huidige sociale mankementen en hoe we het blijkbaar nodig hebben een deel van onze verantwoordelijkheid aan iets buiten onszelf op te hangen, of dat nu in religieuze dan wel politieke zin is. Het boek hangt dicht tegen een (persoonlijk) oud interessegebied binnen de biologie aan, namelijk de sociobiologie, en hij pleit voor het slechten van de muren die ‘menskunde’ van biologie scheidt, maar ik geef toe, gevaarlijk terrein en ook al eens misbruikt.
En ik vroeg mij af of ik hier iets uit zou kunnen halen voor de fotografie en de grond voor de visie van een fotograaf op de wereld, sterker nog, of er wel een visie vereist is en zo ja, wat je er dan mee doet. En dit gaat wat mij betreft niet alleen over documentaire fotografie, maar over alle aan mensen gerelateerde verhalen, persoonlijk dan wel in een bredere context. En eigenlijk gaat het zelfs nog verder, want wanneer fotografeer je wat je ziet en waarom? Om te delen? Om te laten zien dat je er ook bij was? Om te hebben? Om te winnen bij een fotografiewedstrijd?
Binnen de definities van Harari is fotografie naar mijn idee alleen maar te koppelen aan een van de door hem gedefinieerde vormen van humanisme (door Harari ook als religieus benoemd), omdat hierin de mens centraal staat, en of dat nu ‘ik’ of ‘de ander’ is maakt daarin niet uit.
Humanistische fotografie is overigens geen nieuw begrip. De naoorlogse (WOII) sociale documentaire fotografie wordt hieronder geplaatst, met onder andere de in die tijd razend populaire rondreizende expositie ‘The Family of Man’.
Een meer recente vertegenwoordiger is ook te vinden, gecombineerd met mindfulness, een woord dat bepaalde processen in mijn onderbuik in gang zet, terwijl het juist bedoeld is om die weg te nemen, of heb ik nu geen ‘open mind’?