Q&A met Selma van der Bijl over 'Meeting an Angel' - 1e prijs Documentair Nationaal Serie Zilveren Camera

 

Selma van der Bijl (1979) werkte ruim 10 jaar in het bedrijfsleven. In 2013 ruilde ze haar carrière in voor een studie aan de Fotoacademie. Ze studeerde eind 2017 af als journalistiek/documentair fotograaf en won in 2018 de Zilveren Camera in de categorie kunst, cultuur en entertainment met een foto van een thuisbevalling. Daarnaast won ze de eerste Paul Peters Fotoprijs (voor sociaal geëngageerde fotografie) en de Alfred Fried Photography Award met haar afstudeerproject Geluk(t) over gezinshereniging.

Met de serie 'Meeting an Angel' won ze onlangs de eerste prijs bij de Zilveren Camera in de categorie Documentair Nationaal en werd derde bij de Paul Peters Fotoprijs. Het lovende juryrapport beschrijft als geen ander het gevoel dat van de foto's spat:

 

“De fotograaf volgt een klein Ethiopisch-Jemenitisch meisje in haar nieuwe wereld in Nederland. De hereniging met haar vader, een nieuw huis en de geboorte van een zusje worden beleefd door de ogen van dit engeltje. Van der Bijl slaagt erin om een verhaal van hoop te tonen en zet daarmee de beelden van onmenselijke vluchtelingenkampen en zinkende bootjes in een ander perspectief: die worden nog schrijnender door de kwetsbaarheid van dit meisje en haar familie. De serie maakt de wens op een beter leven bijna tastbaar en laat iets zien van de zoektocht naar het kleine geluk van ieder mens.”

 

Verbinding en menselijkheid staan voorop in haar werk. Haar focus ligt op het vastleggen van bijzondere gebeurtenissen: een nieuw begin zoals een bruiloft, een kennismaking zoals een geboorte en een hereniging van mensen die elkaar door omstandigheden moesten loslaten. Leven verpakt in liefde, hoop en geluk.

Naar aanleiding van het winnen van de eerste prijs Documentair Nationaal Serie van de Zilveren Camera vertelde Selma van der Bijl ons over haar werk, de serie 'Meeting an Angel' en de familie die hierin centraal staat. 

 

Over de serie

Badriya uit Ethiopië en haar man Hayidar uit Jemen leerden elkaar online kennen en werden verliefd. Wegens aanhoudende conflicten in hun thuisland, besloten ze beiden om te vluchten naar Griekenland. Na de levensgevaarlijke reis kwamen ze terecht op Samos. Via een lange omweg komen ze uiteindelijk in Athene terecht. Na vele pogingen slaagt Badriya (toen zes maanden zwanger) erin Italië en van daaruit Nederland te bereiken, waar ze bevalt van hun dochtertje Rital. Hayidar zat ondertussen nog steeds vast in Athene. In juli 2019 wordt het gezin na ruim anderhalf jaar herenigd en ontmoet Hayidar zijn dochter voor het eerst. In juni 2020 wordt dochter Ritaj geboren.

 

Gefeliciteerd met deze prachtige serie. Wat een hoopvol en treffend verhaal. Je won hiermee onlangs de eerste prijs Documentair Nationaal Serie Zilveren Camera. Heb je het, in lockdown, nog enigszins kunnen vieren met de familie?

Helaas nog niet met de familie. Wel hebben Badriya en ik regelmatig contact via Whatsapp, ik heb haar meteen een berichtje gestuurd en ze was erg blij voor me. De familie heeft me uitgenodigd om in maart de verjaardag van Rital (de 'engel') te komen vieren. Wel mocht ik als één van de weinige fotografen live aanwezig zijn bij de Zilveren Camera uitreiking bij Beeld & Geluid in Den Haag. Dat was voor het eerst in ongeveer een jaar weer eens een echt uitje en een bijzondere avond.

 

Je ontmoette de familie voordat ze herenigd waren. Hoe heb je de familie ontmoet? Ben je op zoek gegaan naar een dergelijk verhaal of was de ontmoeting toevallig?

Toen ik mijn serie Geluk(t), over gezinshereniging, exposeerde in Podium DeMess in Naarden ontmoette ik daar een vrijwilliger van VluchtelingenWerk. Hij vertelde mij het verscheurde liefdesverhaal van Badriya en Hayidar en bracht me met Badriya in contact. Zij nodigde me meteen uit en ik ontmoette Rital voor het eerst. Ik vond haar direct ontwapenend en besloot om de familie langer te volgen. Onze band gaat verder dan toeschouwer/fotograaf, de familie is met me meegereden van en naar Schiphol tijdens de hereniging. Ze zijn ontzettend gastvrij en ik kreeg hun vertrouwen om dit vast te mogen leggen. Als Museum Hilversum weer open mag heb ik afgesproken om met de familie te gaan kijken naar de expositie.

 

In de serie zien we een beeld van Hayidar in zijn kamer. Heb je hem destijds in Athene opgezocht of is dit beeld in NL geschoten?

Dit specifieke beeld is in Nederland gemaakt. Hayidar zit hier in zijn nieuwe slaapkamer en laat vrienden en familie weten dat hij veilig is aangekomen in Nederland. In Athene leefde hij op straat onder erbarmelijke omstandigheden, zonder zijn geliefde gezin. Een paar maanden eerder, toen ik de familie nog niet kende, ben ik wel in Athene geweest, om te fotograferen in een vluchtelingenkamp, detentiecentrum en opvanghuis voor vrouwen en kinderen voor mijn serie 'Forgotten'. De persoonlijke verhalen in Griekenland raakten mij diep.

 

Hoe gaat het nu met de familie, waar verblijven ze en wat zijn hun vooruitzichten?

De familie woont in een fijn appartement in Hilversum. Hier woonde Badriya al voordat ze herenigd werd met Hayidar. Ze hebben, zoals je in de reportage kunt zien, een tweede kindje gekregen, Ritaj. De Volkskrant schreef hierover: "De geboorte van een tweede dochtertje is het levende bewijs dat het gezin hier een toekomst heeft." Dit had ik zelf niet beter kunnen omschrijven.

 

Hoe heeft de serie zich ontwikkeld? Kan je iets vertellen over de aanpak van het project?

Vanaf het eerste contact ben ik gastvrij ontvangen en toegelaten in hun wereld. In mijn serie wil ik voorbij de nummers en statistieken; dit zijn allemaal vaders, moeders en kinderen. Het is een verhaal over hoop, liefde en doorzettingsvermogen. Ik fotografeer hoe ik de werkelijkheid zie, we zetten daarbij niets in scène, ik ben er gewoon met mijn camera, zij laten me toe. Dit vind ik ontzettend bijzonder: dat de camera mij toegang geeft tot een inkijkje in hun leven. Zonder een camera zou het vreemd zijn als ik bij hun hereniging zou zijn, nu is het logisch en kan ik ze ook nog blij maken met de foto's.

 

Blijf je de familie volgen of is het project afgerond?

In principe is dit project afgerond, maar ik houd zeker contact met de familie. En ik heb altijd mijn camera bij me, dus je weet maar nooit.

 

Wat zijn jouw plannen voor de nabije toekomst? Ben je met een nieuw project gestart?

Door de Corona-crisis is het aantal gezinsherenigingen sterk gedaald. Ambassades zijn gesloten, grenzen zijn dicht. Binnenkort start ik met een nieuwe serie over een gezin uit Eritrea. De gezinshereniging is na lange tijd goedgekeurd en lijkt binnenkort plaats te gaan vinden. De oudste dochter, met wie de familie herenigd wordt, is tijdens de vlucht gevangengenomen in Ethiopië en pas na twee jaar vrijgelaten. Volgende week ontmoet ik de familie voor het eerst.